Pracujesz za granicą? Ubezpiecz się

0

Wyjeżdżasz sezonowo do pracy w innym kraju? Jeśli podlegasz ubezpieczeniom w Polsce to powinieneś wystąpić do ZUS z wnioskiem o poświadczenie formularza A1


Zasada jednego państwa

Jeśli pracujesz za granicą podlegasz przepisom z ubezpieczenia społecznego tego państwa, w którym pracujesz. Nie ma znaczenia gdzie siedzibę ma firma, która wysłała Cię do pracy czy adres stałego zameldowania. Delegowanie – to wyjątek od ogólnej zasady miejsca wykonywania pracy.

Co oznacza formularz A1

Formularz A1 potwierdza, że nawet gdy czasowo wykonujemy pracę w innym kraju, dalej podlegamy zabezpieczeniu społecznemu w Polsce. Taka sytuacja dotyczy nie tylko pracowników, których szef wysyła za granicę. Również, gdy przenosimy tam prowadzoną w kraju działalności gospodarczej albo gdy świadczymy pracę w kilku krajach. Z wnioskiem o potwierdzenie formularza A1 możesz się zwrócić do ZUS jako pracodawca, pracownik lub osoba prowadząca działalność gospodarczą na własny rachunek.

Dane opolskiego ZUS wskazują, że od kilku lat liczba wydawanych zaświadczeń A1 utrzymuje się na wysokim poziomie. Wpływ na to mają ułatwienia wprowadzone przez Zakład niespełna rok temu. Wtedy powstał ogólnopolski elektroniczny rejestr. Dawniej przedsiębiorcy sami wypełniali papierowe formularze A1. Obecnie wystarczy, że złożą o nie wniosek, a te będą wygenerowane ze specjalnej aplikacji.

– Nasz oddział od kilku lat jest w ścisłej czołówce jeśli chodzi o potwierdzanie zaświadczeń o delegowaniu pracowników.

W 2015 roku potwierdziliśmy ponad 30 tys. formularzy. W zeszłym prawie 27 500. Do końca czerwca tego roku było ich ponad 13 850. Najwięcej poświadczeń dotyczyło oczywiście pracy w Niemczech – wyjaśnia Iwona Galla z opolskiego oddziału ZUS.

Odpowiedzialność szefa

Gdy firma wysyła pracowników do innego kraju, wszelkie formalności związane z poświadczeniem formularza A1 spoczywają na szefie. To on ma obowiązek załatwić sprawę w ZUS. Uzyska takie poświadczenie dla pracownika, jeśli ten podlegał polskiemu ubezpieczeniu przynajmniej przez miesiąc. Okres oddelegowania za granicę nie może być dłuższy niż 24 miesiące. Mimo świadczenia pracy w innym kraju, składki opłacane za pracownika będą trafiały do ZUS.

– Przedsiębiorcy z naszego regionu coraz częściej wysyłają pracowników do innych krajów w Europie

Popularnym kierunkiem są Niemcy, a szczególnie od momentu otwarcia tamtejszego rynku pracy. Znajomość języka, wieloletnie kontakty gospodarcze i powiązania rodzinne to atuty powodujące, że ten kierunek ma powodzenie – mówi Sebastian Szczurek, regionalny rzecznik prasowy.

Każde z państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) oraz Szwajcaria stosuje własne przepisy z zakresu ubezpieczenia społecznego. Jednak wszystkie te państwa respektują unijne rozporządzenia o zabezpieczeniu społecznym delegowanych pracowników.


Delegowanie pracowników

– Już wkrótce mam zamiar podpisać kontrakt na usługi świadczone przez moją firmę w Niemczech i Czechach. Będzie się to wiązać z wysłaniem tam moich pracowników. Część z nich będzie pracować u naszych zachodnich sąsiadów, inni w Czechach. Gdzie powinienem ich zgłosić do ubezpieczenia, w Polsce czy w innym państwie?

Każdy kto jest aktywny zawodowo na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego czyli Norwegii, Islandii i Liechtensteinu oraz Szwajcarii może podlegać zabezpieczeniu społecznemu tylko w jednym państwie.

Generalnie obowiązuje zasada miejsca wykonywania pracy. Czyli, w kraju w którym pracuję, w tym jestem ubezpieczony. Nie ma znaczenia siedziba pracodawcy czy miejsce zamieszkania pracownika. Jeżeli chce Pan wysłać czasowo swoich pracowników do pracy, w którymś z państw członkowskich, można to uczynić na zasadzie delegowania. Wówczas pracownicy będą podlegać ubezpieczeniom społecznych w Polsce.

Żeby jednak było to możliwe, musi Pan jako pracodawca spełnić określone kryteria. Oto kilka podstawowych. Delegowanie pracownika nie może trwać dłużej niż 24 miesiące. Znaczna część działalności powinna być prowadzona w Polsce. Przy ocenie czy ten warunek został spełniony, instytucja ubezpieczeniowa będzie weryfikować liczbę personelu firmy pracującego w kraju i za granicą. Obecność w Polsce tylko pracowników administracyjnych może wykluczać możliwość delegowania. Mogą również zaważyć obroty osiągane przez przedsiębiorstwo delegujące za granicę. Jeśli 25 proc. całkowitych obrotów nie jest generowana w Polsce, może się to przyczynić do odrzucenia wniosku.

Kilka warunków ma również do spełnienia pracownik, który ma być czasowo wysłany za granicę. Osoba taka musi co najmniej przez okres 1 miesiąca podlegać ustawodawstwu z zakresu ubezpieczeń społecznych w państwie, z którego ma być delegowany (w tym przypadku w Polsce) i to bezpośrednio przed delegowaniem. Niekoniecznie w ZUS. Może podlegać ubezpieczeniu społecznemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego czy być zgłoszonym do ubezpieczenia społecznego jako członek rodziny. Trzeba też pamiętać o tym, że w trakcie delegowania, niezbędny jest bezpośredni związek między pracodawcą a pracownikiem. Na czym ma polegać? Musi obowiązywać umowa, wypłacanie wynagrodzenia musi spoczywać na przedsiębiorcy, który deleguje. Jeśli uzna Pan, że jako pracodawca, spełnia wszystkie wymogi, wtedy należy wystąpić do właściwej jednostki Zakładu o wydanie formularza A1. Jest to zaświadczenie, że pracownik wykonujący czasowo pracę za granicą podlega zabezpieczeniu w Polsce. Formularz taki jest dostępny na stronie www.zus.pl w dziale „Formularze UE”. Jako pracodawca musi się Pan jednak liczyć się z tym, że jeśli warunki delegowania nie zostaną spełnione, to pracownik powinien zostać zgłoszony do ubezpieczeń w państwie, w którym wykonuje pracę.

– Jestem świadomy, że mogę delegować pracownika do pracy w państwie unijnym maksymalnie do dwóch lat? Ale zadanie, które ma do wykonania mój pracownik może się przeciągnąć. Co wtedy?

Jeśli pracownik miał poświadczony formularz A1 na taki okres, a praca może potrwać dłużej to jest szansa, by nadal podlegał ubezpieczeniom społecznym w Polsce. W tej sytuacji pracodawca powinien wystąpić do Oddziału ZUS w Kielcach, który zajmuje się porozumieniami wyjątkowymi. Odpowiedni wydział w tamtejszym Oddziale wystąpi wówczas z wnioskiem do właściwej instytucji w kraju delegowania, by ta wyraziła zgodę na to, by Pański pracownik podlegał ubezpieczeniom w Polsce dłużej niż na 24 miesiące.

Porozumienie wyjątkowe może zostać również zawarte, jeśli z góry wiadomo, że czas delegowania będzie dłuższy niż dwa lata. Należy zatem od początku kierować sprawę do Oddziału ZUS w Kielcach, by prowadził sprawę z odpowiednim zagranicznym podmiotem. Podkreślenia wymaga, że Zakład jest w tych przypadkach jedynie instytucją, która występuje z wnioskiem o wyrażenie zgody na utrzymanie polskich przepisów w zakresie ubezpieczenia społecznego. Zgodę wydaje lub jej nie udziela instytucja zagraniczna i to ona ocenia stan faktyczny w sprawie.

Sebastian Szczurek
Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS
województwa opolskiego

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Wprowadź swoje imię

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.